شپشک آرد آلود مرکبات و راه های کنترل آن

Planococcus citri

شپشک آرد آلود مرکبات در سرتاسر دنیا گسترش داشته و میزبان‌های فراوانی از جمله درختان میوه، نخیلات، محصولات جالیزی، گیاهان زینتی و رز دارد.

در مناطق معتدل این آفت یک مشکل مهم در گلخانه‌ها است و در مناطق گرمسیری و نیمه گرمسیری در کشت‌های فضای باز نیز یافت می‌شود.

تغذیه شپشک آردآلود منجر به پژمردگی، بدفرمی و ایجاد لکه‌های کلروتیک زرد رنگ روی برگ‌ها، ریزش میوه و برگ‌ها، توقف رشد و در برخی موارد مرگ قسمت‌های آلوده و یا حتی تمام گیاه می‌شود.

ترشح عسلک فراوان جذب قارچ فوماژین و در صورت تراکم زیاد آفت، کاهش کیفیت و ریزش میوهها را به دنبال خواهد داشت.

پوره‌های سن یک در پشت برگ‌ها و سرشاخه‌های جوان استقرار یافته و از اردیبهشت ماه پوره‌های بعدی به روی میوه رفته و از شیره گیاهی تغذیه می‌کنند.

این آفت به صورت فعال و به میزان محدود از طریق حرکت بین درختان و به صورت غیرفعال و در سطح وسیع از طریق پرندگان، باد و یا وسایل و افراد می‌تواند منتقل شوند.

شپشک آرد آلود مرکبات
حشره کامل شپشک آرد آلود مرکبات

نحوه خسارت شپشک آرد آلود مرکبات:

شپشک های آردآلود بدن نرم و پوشیده از پرزهای مومی دارند. آنها معمولاً به رنگ سفید یا صورتی هستند و می توانند به اندازه چند میلی متر طول داشته باشند. شپشک های آردآلود معمولاً در گروه هایی در ساقه ها، برگ ها و سایر قسمت های گیاهان یافت می شوند.

شپشک های آردآلود با مکیدن شیره گیاهان به آنها آسیب می رسانند. این می تواند باعث زرد شدن برگ ها، ریزش برگ ها و ضعف کلی گیاه شود. در موارد شدید، شپشک های آردآلود می توانند گیاهان را از بین ببرند.

شپشک های آردآلود می توانند به راحتی از طریق تماس با گیاهان آلوده دیگر به گیاهان جدید سرایت کنند. آنها همچنین می توانند توسط باد یا حیوانات خانگی پخش شوند.

حشره شپشک آردآلود برای اولین بار از نظر آفات در درختان مرکبات و سایر نباتات زینتی و غیر زینتی توسط پرفسور کریوخین تشریح شد . (1322) به عقیده نامبرده این آفات در سال 1295-1292 از اروپا وارد ایران شد و سالها در گلخانه های رشت فعالیت و زندگی می کرد و از آنجا به اشجار زینتی سرایت نموده و چون شرایط آب و هوائی گیلان و مازندران برای رشد آفات مزبور مساعد بوده بسرعت تکثیر ودر حال حاضر روی انواع درختان مرکبات و درختان جنگلی و نباتات زینتی و حتی علفهای هرز پراکندگی دارند.
بدن حشرات مزبور از گرد سفید رنگی پوشیده می باشد که به ظاهر بر روی بدن حشره آرد سفید ریخته شده است و از این نظر حشرات خانواده مزبور را شپشک آردآلود (mealybug) نامیده اند . شپشکهای آردآلود در مازندران 3 نسل کامل داشته و نسل چهارم را بصورت ناقص تولید می کنند . اولین نسل از هفته اول خرداد و نسلهای بعدی به ترتیب اواخر تیر، اوایل شهریور و اواخر مهر است . زمستانگذرانی این آفت بصورت پوره های سن 2 و3 و ماده بالغ و دستجات تخم می باشد .

فعالیت وخسارت این آفت با ترشح شدید عسلک همراه است . آفت مزبور تمام قسمتهای گیاه ، برگها ، سرشاخه ها ومیوه ها را مورد حمله قرار می دهد . در مرکبات در قسمت گلگاه میوه یا در قسمت دم میوه که فرورفتگی دارد شپشک آردآلود تجمع و از قسمت محل اتصال میوه به شاخه تغذیه نموده و باعث ریزش شدید میوه بخصوص هنگام رنگ انداختن میوه می گردد . محل فعالیت و تغذیه شپشکها روی پوست میوه با تغییر رنگ و ایجاد برآمدگی های گال مانند همراه است.

شپشک آرد آلود مرکبات
خسارت شپشک آرد آلود مرکبات

حشره در زیر پوشش مواد مومی شروع به تخم ریزی نموده تخمهای آفت بیضی شکل بوده و پوره های سن 1 از زیر مواد مومی ( مواد آردی شکل ) خارج شده و در محل مناسب روی قسمتهای مختلف گیاه مستقر و شروع به تغذیه می نماید . بدن حشره به شکل بند بند بوده و زوائد مومی شکل انتهای بدن را در برگرفته ، دو زائده مومی شکل انتهای بدن از همه بلندتر می باشد. به سبب وجود مواد مومی شکل اطراف بدن حشره همچنین وجود تمام مراحل مختلف رشدی آفت در یک زمان ، مبارزه شیمیائی با آفت نتیجه بخش نبوده و درتمام دنیا بهترین و مؤثرترین روش مبارزه با این آفت مبارزه بیولوژیک با استفاده از کفشدوزک شکارگر کریپتا لموس می باشد .

حشره کفشدوزک مفید توسط شرکتهای خصوصی در شهرهای تنکابن ، بابل ، قائمشهر ، ساری و بهشهر در انسکتاریوم روی میزبانهای واسط (کدو و سیب زمینی ) پرورش داده می شود و در زمانهای مناسب در کانونهای آلوده در باغ رها سازی می شوند .

شپشک‌های آرد آلود که در آب و هوای گرم‌تر یافت می‌شوند، حشرات نرم و بدون بال هستند که اغلب به صورت توده‌های پنبه‌ای سفید روی برگ‌ها، ساقه‌ها و میوه‌های گیاهان ظاهر می‌شوند.

شپشک آرد آلود مرکبات
خسارت شپشک آرد آلود مرکبات

بیولوژی شپشک آرد آلود مرکبات:

حشره ماده حدود 300 تا 600 تخم می گذارد که روی آنها را با پوشش پنیه ای مانند می پوشاند.تخم ریزی به مدت 2 هفته ادامه می یابد و حشره ماده بعد از تفریخ کامل تخم های می میرد.تخم ها به مدت 1 تا 3 هفته تفریخ شده و پوره های زرد رنگ از تخم خارج می شوند که این پوره ها به روی گیاهان دیگر یا بخش های دیگر همان گیاه رفته و مستقر می شوند.همراه با تغذیه از بدن آنها عسلک دفع می شوند و ترشح لایه مومی سفید پنبه ای شروع می شود.دوره پورهگی انها حدود 1 ماه طول می کشد که البته به دمای هوا وابسته است.حشرات ماده دارای 3 مرحله پورگی بوده و حشرات نر دارای 5 مرحله پورگی.حشرات نر قادر به تغذیه نبوده و فقط حشرات ماده از گیاه تغذیه می کنند.دوره زندگی آنها در تمام طول سال ادامه دارد.

  زمستان گذراني : در شرايط مناسب به صورت تمام مراحل.

شپشک آرد آلود مرکبات
خسارت شپشک آرد آلود مرکبات

گیاهان میزبان شپشک آرد آلود:

شپشک های آرد آلود به گیاهان زیادی حمله کرده و دامنه میزبانی بسیار زیادی دارند بطوری که از مرکبات گرفته تا درختان میوه خزان کننده و گیاهان زینتی مانند میخک ، کروتون ، فیتوس که یکی از میزبان های مهم آن می باشد.

روش های کنترل شپشک‌های مرکبات:

 مبارزه بیولوژیک با آفت

استفاده از دشمنان طبیعی (Cryptolaemus montrouzieri)

جمعیت شپشک‌ها اغلب به صورت طبیعی از طریق قارچ‌های پارازیتوئید و یا حشرات شکارگر کنترل می‌شود و همچنین باران‌ها بهاره می تواند باعث شسته شدن جمعیت آفت از درخت و مرگ و میر آن ها شود. با اینحال برای مبارزه با این آفات می‌توان اقدامات زیر را انجام داد:
کنترل زراعی:
پرهیز از آبیاری و کود دهی زیادی (شپشک‌های آرد آلود که گیاهانی که دارای مقدار بالای نیتزوژن در سطح برگ‌ها هستند و گیاهانی که دارای بافت آبدار باشند بشتر حمله می‌کنند).
استفاده از فشار باد و یا آب در روی ساقه های قوی برای کم کردن تعداد شپشک ها.
شتشوی مرتب گیاه مانع از آلودگی مجدد گیاه می‌شود.
انتخاب محل مناسب برای کشت درختان جهت افزایش مقاومت آن‌ها به حمله‌ی آفات
حذف و معدوم کردن شاخه‌هایی که به شدت آلوده هستند.
با توجه به این‌که گرد و خاک مانع از تاثیر دشمنان طبیعی روی شپشک‌ها می‌شود، از کاشت میزبان‌های حساس به شپشک‌ها نزدیک جاده‌های خاکی باید اجتناب نمود.
عدم کاشت سایر میزبان‌های حساس در میان مرکبات
کنترل شیمیایی: 
با توجه به اینکه این آفات اغلب در شکاف بین شاخه‌ها و میوه‌ها پنهان می‌شوند، مبارزه شیمیایی با آن‌ها دشوار است.
جهت سمپاشی‌ها و نفوذ حشره‌کش‌ها باید از فشار بالای آب استفاده نمود.
سمپاشی های پیش فصل و پس از ریزش شکوفه‌ها می‌تواند در کنترل آفت موثر باشد.
 سمومی از قبیل اتیون 1.5 تا 2 لیتر، اسپیروتترامات 0.75 میلی لیتر، بوپروفزین 0.5 تا 0.7 میلی لیتر، پیری‌پروکسی فن 0.5 تا 0.7 میلی لیتر و مالاتیون 2 تا 2.5 لیتر در هزار لیتر آب از سموم موثر در کنترل این آفات هستند.

نوشته‌های مشابه

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *