کود دهی درخت تامسون ناول 15 ساله
درخت پرتقال تامسون ناول یکی از ارقام پربازده و مرغوب مرکبات است که در سن ۱۵ سالگی به مرحلهای میرسد که هم ظرفیت باردهی بسیار بالا دارد و هم نیازهای غذایی آن بهطور قابل توجهی افزایش پیدا میکند. برای حفظ کیفیت میوه، جلوگیری از ریزش، حفظ طعم و ماندگاری پس از برداشت، برنامهریزی دقیق تغذیهای کاملاً ضروری است. به همین دلیل «کود دهی پرتقال تامسون ناول» در این سن نه تنها یک عملیات تکمیلی، بلکه بخش اصلی مدیریت باغ محسوب میشود. اگر یک باغدار بتواند عناصر غذایی را بهصورت زمانبندیشده و مطابق با نیاز فیزیولوژیک درخت تأمین کند، حتی در سالهایی که شرایط آب و هوایی یا تنش آبی وجود دارد نیز محصول باکیفیتی به دست میآورد.
در سن ۱۵ سالگی، ریشهها گستردهتر و عمیقتر شدهاند و مصرف عناصر ماکرو و میکرو بیشتر از یک درخت جوان است. بنابراین برنامه کوددهی باید جامعتر و منظمتر باشد. یکی از نکات مهم در «کود دهی پرتقال تامسون ناول» این است که حتماً ترکیبی از کودهای پایهای (فسفر، پتاس، مواد آلی) و کودهای قابل جذب سریع (ازت، میکروها و آمینواسیدها) در طول سال مورد استفاده قرار گیرد. هر عنصر، نقش مشخصی دارد؛ نیتروژن موجب رشد رویشی متعادل، پتاسیم مسئول افزایش وزن، رنگ و درصد آبدار بودن میوه، و کلسیم عامل اصلی جلوگیری از ترک خوردگی، پوسیدگی و افزایش عمر انباری است.
برنامه کوددهی سالانه معمولاً از اواخر زمستان آغاز میشود. در این دوره، قبل از آغاز رشد فعال، بهتر است یک نوبت چالکود عمیق انجام شود. در چالکود زمستانه میتوان از ترکیبی شامل ۱۰ تا ۱۵ کیلوگرم کود دامی کاملاً پوسیده، یک تا دو کیلوگرم سوپر فسفات تریپل، یک کیلو کود پتاسیم سولفات و حدود نیم کیلو گوگرد بنتونیتی استفاده کرد. این ترکیب پایهای باعث میشود عناصر دیرجذب در اختیار ریشهها قرار بگیرد و در کل فصل رشد اثرگذاری پایداری داشته باشند. انجام این چالکود در افزایش قدرت گلدهی و تبدیل گل به میوه تأثیر زیادی دارد و یکی از پایههای مهم «کود دهی پرتقال تامسون ناول» در باغات تجاری محسوب میشود.
با شروع بهار و همزمان با آغاز رشد برگهای جوان، اولین نوبت کوددهی ریشهای با کودهای نیتروژنه شروع میشود. اوره یا نیترات آمونیوم بهترین گزینهها هستند و باید با آبیاری مناسب همراه باشند تا خطر شوری کاهش یابد. یک درخت پرتقال تامسون ناول ۱۵ ساله در دو نوبت بهاره معمولاً حدود ۵۰۰ تا ۷۰۰ گرم نیتروژن خالص نیاز دارد که بسته به آزمون خاک و شرایط باغ قابل تنظیم است. اگر در این دوره رشد رویشی کم باشد، محلولپاشی اوره ۰.۵ درصد همراه با اسید آمینه نیز میتواند به افزایش سطح برگ و تقویت تشکیل میوه کمک کند.
در اوایل تابستان، تمرکز اصلی کوددهی باید روی پتاسیم و کلسیم باشد، زیرا در این مرحله میوه در حال رشد و افزایش حجم است. استفاده از کود پتاسیم سولفات بهصورت آبیاری یا محلولپاشی، باعث افزایش درصد بریکس، طعم بهتر و کاهش ریزش میوه میشود. همچنین محلولپاشی کلسیم کلاته ۲ تا ۳ نوبت در فاصلههای ۲۰ روزه توصیه میشود. این بخش از «کود دهی پرتقال تامسون ناول» اثر مستقیم در کیفیت ظاهری میوه و کاهش خسارتهای انبارمانی دارد.
در نیمه مرداد تا شهریور، میتوان از کودهای کامل کریستالون ۱۲-۱۲-۳۶ یا ۱۵-۵-۳۰ استفاده کرد. این کودها هم موجب استحکام پوست میوه میشوند و هم تحمل درخت در برابر گرما و کمبود آب را افزایش میدهند. همچنین محلولپاشی ریزمغذیها شامل آهن، روی، منگنز و بر به جذب بهتر عناصر کمک میکند. درختان مرکبات در بسیاری از خاکهای ایران معمولاً با کمبود ریزمغذیها روبهرو هستند و اگر این کمبودها برطرف نشوند، برگها زرد و کوچک شده و باردهی در سالهای بعد کاهش مییابد.
پاییز، زمان آمادهسازی درخت برای استراحت و ذخیرهسازی انرژی برای فصل بعد است. در این دوره توصیه میشود از مقدار کمی نیتروژن و مقدار بیشتری پتاس استفاده شود تا میوهها شیرینتر شوند و مقاومت سرمازدگی افزایش یابد. استفاده از اسید هیومیک همراه آبیاری در پاییز نیز به بهبود ساختار خاک کمک میکند و ریشهها را فعال نگه میدارد.
یکی از نکات مهم در «کود دهی پرتقال تامسون ناول» مدیریت صحیح آبیاری در کنار کوددهی است. در سن ۱۵ سالگی، درخت دارای تاج بزرگ و سطح برگ گسترده است و نسبت به تنش رطوبت بسیار حساس میباشد. اگر کودهای نیتروژنه بدون آب کافی مصرف شوند، میتوانند باعث سوختگی ریشه، تلخی میوه و کاهش وزن شوند. از طرف دیگر، آبیاری بیش از حد نیز شستشوی عناصر و کاهش بهرهوری کود را به دنبال دارد. بهترین روش، آبیاری سبک و منظم همراه با کوددهی در چند نوبت کوچک است.
در نهایت، برای اینکه درخت پرتقال تامسون ناول در این سن حداکثر محصولدهی را داشته باشد، بهتر است حداقل یکبار آزمون خاک و برگ انجام شود تا برنامه کوددهی دقیقتر گردد. در کنار کوددهی اصولی، هرس سبک، کنترل آفات و تغذیه برگپاشی منظم نقش مهمی در افزایش کیفیت میوه دارند. رعایت این موارد باعث میشود باغدار بتواند محصولی یکنواخت، درشت، خوشرنگ و با بازارپسندی بالا برداشت کند و سود اقتصادی بیشتری بهدست آورد.
برنامه کوددهی درخت تامسون ناول ۱۵ ساله (بر حسب هر درخت)
✅ ۱. زمستانه (دی–بهمن) – چالکود
برای تقویت ریشه و تامین فسفر، پتاس و مواد آلی:
مقادیر برای هر درخت
کود دامی پوسیده: ۲۰ تا ۲۵ کیلوگرم
سوپر فسفات تریپل: ۵۰۰ گرم
سولفات پتاسیم: ۴۰۰–۵۰۰ گرم
گوگرد بنتونیتی: ۱ تا ۱.۵ کیلو
اسید هیومیک پودری یا گرانوله: ۱۵۰–۲۰۰ گرم
💡 در چالکود دور تا دور سایهانداز، عمق ۳۰–۴۰ سانتیمتر.
✅ ۲. شروع فصل رشد (اسفند–فروردین)
کوددهی از طریق آبیاری
NPK 20-20-20:
۱۵۰–۲۰۰ گرم برای هر درخت
ریز مغذیها
کلات آهن ۶٪: ۲۰۰ گرم
کلات روی Zn: محلولپاشی ۲ در هزار
منگنز Mn: محلولپاشی ۲ در هزار
✅ ۳. دوره گلدهی و تشکیل میوه (فروردین–اردیبهشت)
کود آبیاری
نیترات کلسیم: ۲۰۰–۲۵۰ گرم
NPK پتاس بالا (12-6-36 یا 15-5-30):
حدود ۱۵۰ گرم هر ۱۵ روز یکبار
محلولپاشی مهم
بر + اسید آمینه ۱ در هزار (قبل از گلدهی)
✅ ۴. رشد میوه (خرداد تا مرداد)
کود از طریق آبیاری
سولفات پتاسیم: ۲۰۰–۲۵۰ گرم
نیترات کلسیم: ۲۰۰ گرم هر ۲۰ روز
هیومیک اسید مایع: ۲۰۰ سیسی یا پودری ۱۰۰ گرم
جلبک دریایی (کود دریایی): ۱۰۰ سیسی در آبیاری
محلولپاشی درشت شدن میوه
پتاس محلول ۳ در هزار
جلبک دریایی ۲ در هزار
✅ ۵. قبل از برداشت (شهریور–مهر)
برای افزایش شیرینی و رنگ میوه
سولفات پتاسیم: ۲۰۰ گرم
NPK پتاس بالا: ۱۰۰ گرم
اسید آمینه: ۱.۵ در هزار محلولپاشی
کود نیتروژندار (اوره) در این زمان مصرف نشود.
✔️ نکات مهم برای تامسون ناول ۱۵ ساله
آبیاری منظم و کمتنش بهترین عامل جلوگیری از ریزش است.
از اردیبهشت به بعد نیتروژن را زیاد نکنید.
اگر آب شور است، پتاسیم را کمی بیشتر کنید.
