بیماری پژمردگی استوارت ذرت؛ علائم، عوامل ایجادکننده و روشهای کنترل
بیماری پژمردگی استوارت ذرت یکی از بیماریهای باکتریایی مهم ذرت است که میتواند موجب کاهش رشد، پژمردگی بوتهها و افت عملکرد محصول شود. این بیماری بیشتر در مناطق گرم و مرطوب مشاهده میشود و در صورت فراهم بودن شرایط مناسب و عدم کنترل، خسارت اقتصادی قابل توجهی به مزارع ذرت وارد میکند. آشنایی با علائم بیماری و اجرای برنامه مدیریت تلفیقی، مهمترین راهکار برای کاهش خسارت آن است.
بیماری پژمردگی استوارت ذرت چیست؟
پژمردگی استوارت توسط باکتری Pantoea stewartii subsp. stewartii ایجاد میشود. این باکتری از طریق زخمهای ایجادشده روی گیاه، بهویژه زخمهای ناشی از تغذیه حشرات، وارد بافتهای گیاه شده و در آوندها تکثیر میشود. انسداد آوندهای آبکش و چوبی باعث بروز علائم پژمردگی و کاهش رشد گیاه میشود.
علائم بیماری پژمردگی استوارت ذرت
علائم بیماری بسته به مرحله رشد گیاه و شدت آلودگی متفاوت است، اما مهمترین نشانههای آن عبارتاند از:
- ایجاد نوارهای کشیده به رنگ زرد یا سبز روشن در امتداد برگها
- قهوهای شدن تدریجی نوارها
- خشک شدن نوک و حاشیه برگها
- پژمردگی بوتهها بهویژه در هوای گرم
- کوتاه ماندن گیاه و کاهش رشد
- کاهش تشکیل بلال و کوچک شدن آن
- خشک شدن کامل گیاه در آلودگیهای شدید
در صورت برش ساقه، ممکن است ترشحات باکتریایی زردرنگ یا چسبناک در آوندها مشاهده شود.
شرایط مناسب برای گسترش بیماری
شیوع بیماری در شرایط زیر افزایش مییابد:
- دمای 24 تا 30 درجه سانتیگراد
- رطوبت نسبی بالا
- بارندگیهای متوالی
- وجود حشرات ناقل، بهویژه سوسک کک ذرت (Corn Flea Beetle)
- کشت ارقام حساس
- باقی ماندن بقایای آلوده در مزرعه
نحوه انتشار بیماری
باکتری عامل بیماری عمدتاً توسط سوسک کک ذرت منتقل میشود. این حشره هنگام تغذیه از برگها، باکتری را وارد گیاه میکند. همچنین بقایای آلوده گیاهی، بذر آلوده (در موارد محدود) و جابهجایی حشرات ناقل در گسترش بیماری نقش دارند.
خسارتهای بیماری پژمردگی استوارت
در صورت کنترل نشدن بیماری، خسارتهای زیر ایجاد میشود:
- کاهش رشد بوتهها
- کاهش سطح فتوسنتز
- کاهش تعداد و وزن دانهها
- کاهش کیفیت محصول
- افت عملکرد مزرعه
- افزایش حساسیت گیاه به سایر تنشهای محیطی
شدت خسارت در آلودگی زودهنگام و در ارقام حساس بیشتر است.
روشهای کنترل بیماری پژمردگی استوارت ذرت
برای کنترل این بیماری باید همزمان از روشهای زراعی و مدیریتی استفاده شود.
استفاده از ارقام مقاوم
کشت ارقام مقاوم یا متحمل، مؤثرترین روش کاهش خسارت این بیماری است و در مناطق آلوده اهمیت ویژهای دارد.
کنترل حشرات ناقل
کنترل سوسک کک ذرت و سایر حشرات ناقل، نقش اساسی در کاهش انتشار بیماری دارد. استفاده از روشهای مدیریت تلفیقی آفات و در صورت لزوم حشرهکشهای توصیهشده، میتواند جمعیت ناقل را کاهش دهد.
استفاده از بذر سالم
کاشت بذرهای سالم و گواهیشده، احتمال ورود عامل بیماری به مزرعه را کاهش میدهد.
رعایت بهداشت مزرعه
برای کاهش منابع آلودگی رعایت موارد زیر توصیه میشود:
- جمعآوری و حذف بقایای آلوده پس از برداشت
- رعایت تناوب زراعی
- کنترل علفهای هرز میزبان
- ضدعفونی تجهیزات کشاورزی در صورت نیاز
راهکارهای پیشگیری
برای پیشگیری از بیماری پژمردگی استوارت ذرت رعایت موارد زیر توصیه میشود:
- استفاده از ارقام مقاوم
- کشت بذر سالم و گواهیشده
- کنترل بهموقع حشرات ناقل
- حذف بقایای آلوده گیاهی
- بازدید منظم مزرعه برای شناسایی علائم اولیه
- رعایت تناوب زراعی در مناطق آلوده
جمعبندی
پژمردگی استوارت ذرت یکی از بیماریهای مهم باکتریایی این محصول است که توسط باکتری Pantoea stewartii subsp. stewartii و با کمک سوسک کک ذرت گسترش مییابد. این بیماری با ایجاد نوارهای زرد روی برگ، پژمردگی و کاهش رشد، موجب افت عملکرد محصول میشود. استفاده از ارقام مقاوم، کنترل حشرات ناقل، کشت بذر سالم، رعایت بهداشت مزرعه و مدیریت تلفیقی، مهمترین راهکارهای پیشگیری و کنترل این بیماری هستند.
