کرم گلوگاه انار، روش های پیش گیری و کنترل آفت
کرم گلوگاه انار (Ectomyelois ceratoniae):
کرم گلوگاه انار به طیف گسترده ای از میزبان ها از جمله انار، اقاقیا، بادام، سیب، مرکبات، خرما و انجیر حمله می کند. تصور می شود که پروانه کرم گلوگاه انار، Ectomyelois ceratoniae، از خاورمیانه با میزبانهایی مانند خرما، بادام، پسته و انار منتشر شده است. از آفت کرم گلوگاه با نام خرنوب هم یاد می شود.
بیولوژی:
از آنجا که لاروها قادر به نفوذ به میوه ها و آجیل های سالم نیستند. ماده ها به دنبال میزبانانی هستند. که خسارت دیده یا قبلاً آلوده شده اند. باران های تابستانی، که منجر به ترک خوردگی و عفونت های قارچی می شود. منجر به افزایش هجوم پروانه های کرم گلوگاه انار می شود.
تا زمانی که درجه حرارت مطلوب باشد. تخمها روی پیله های آفت (سبز و قهوه ای) گذاشته می شوند.
مرفولوژی:
تخم:
تخمها به طول ۰.۷۵ میلی متر و در عرض ۳-۷ روز وارد فاز تفریخ می شوند.
تخم های کرم گلوگاه انار در هنگام گذاشتن اولیه سفید هستند. و قبل از تفریخ به رنگ صورتی تغییر می کنند.
لارو (کاترپیلار):
لارو سفید یا مایل به صورتی با سر سیاه ، دارای علائم تیره در پشت سر و برجستگی های کوچک قهوه ای تیره در پشت آن است. لاروها که تا ۲۰ میلی متر رشد می کنند. ممکن است با پروانه شب پره اشتباه گرفته شوند. پس از خروج ، لاروها تا زمان رشد کامل (طول ۲۰ میلی متر) تغذیه می شوند. تصور می شود. که هوای سرد در زمستان باعث ایجاد دیاپوز (دوره رشد معلق یا عقب افتاده) در لاروها می شود.
شفیره:
شفیره قهوه ای تقریباً ۱۲ میلی متر طول دارد. شفیرگی می تواند. در داخل غلاف، زیر پوست درختان ، یا زیر بستر روی زمین رخ دهد.
کل چرخه زندگی بسته به دما ۳۲-۴۳ روز طول می کشد. حشرات بالغ ۵-۱۰ روز زندگی می کنند و حشرات ماده در طول زندگی خود تا ۲۰۰ تخم می گذارند. سالی چهار نسل پروانه کرم گلوگاه وجود دارد. که یکی از لاروهای زمستان گذرانده، یکی از تخمک گذاری بهار و ۱-۲ از تخمگذاری تابستانی است.
حشره بالغ:
حشرات بالغ خاکستری دارای طول بدن ۸-۱۰ میلی متر و دهانه بال ۲۰ میلی متر است. بال های جلو خاکستری دارای خط تیره موج دار و بالهای عقب سفید خاکستری با رگه های قهوه ای روشن است. در بهار ، پروانه ماده میزبان مناسبی می یابد که روی آن تخم می گذارد.
زمستان گذرانی:
زمستان گذرانی آفت به صورت سنین مختلف لاروی در داخل انارهای باقی مانده روی درخت، در باغ یا انبار طی میشود. به هنگام بهار شفیرهها تشکیل و شب پرههای آفت بسته به دمای هوا در اواخر فروردین یا اوایل اردیبهشت هم زمان با آغاز ظهور گلهای سری اول انار ظاهر میشوند. ظهور شب پرههای نسل زمستان گذران تا اواسط خرداد ادامه مییابد. شب پرهها پس از جفتگیری تخم خود را که میانگین 25 عدد است، درون تاج انار یا شکافهای ناشی از ترکیدگی میوه میگذراند. لاروها پس از تفریخ از سطح داخلی کاسبرگ تغذیه، سپس بعد از ایجاد سوراخ وارد میوه میشوند و عوامل قارچی و باکتریایی را نیز به درون میوه منتقل میکنند.
خسارت کرم گلوگاه انار:
هرچند انار به عنوان مهمترین میزبان کرم گلوگاه شناخته می شود، اما در برخی مناطق این آفت، بر روی پرتقال تامسون نیز بسیار شایع است و لاروها معمولاً در انتهای پرتقال قرار می گیرند و باعث رسیدن زودرس و ریزش میوه می شوند. در گریپ فروت، Ectomyelois ceratoniae تخم ریزی را در زیر غلاف گل انجام می دهد. سایر میوه های گوشتی در اثر تغذیه لاروها از دانه میوه یا نزدیک هسته آسیب می بینند.
در آجیل ها و میوه های ذخیره شده ، آسیب ناشی از پروانه خرنوب می تواند شبیه حشرات متعدد مشابه دیگری باشد. به صورتی که، ممکن است خسارت حشرات دیگر، با خسارت پروانه خرنوب اشتباه گرفته شود.
کنترل تلفیقی کرم گلوگاه انار:
1- روش های کنترل زراعی و مکانیکی:
رقم انار کشت شده نیز در شیوع این آفت بسیار تأثیرگذار است. به طور مثال، از رقمهای ملس اصفهان، نادری بادرود، حسینی مهریز، ملس ساوه، پوست سفید بدون هسته، پوست سیاه و پوست سفید شیرین می توان به عنوان رقمهای مقاوم به کرم گلوگاه انار یاد کرد. ضمن آنکه برای کاشت انار در استان یزد، رقم ملس دانه سیاه یزدی، جزو مناسبترین ارقام است.
پیله های برداشت نشده به عنوان محل پرورش و مخزن برای نسل بهار عمل می کنند (زیرا لاروها در زمستان در غلاف زنده می مانند). برداشتن یا تخریب این پیله ها بسیار مهم است زیرا در فصل بعد شدت هجوم زودرس را کاهش می دهد.
آبیاری منظم، رعایت فاصله مناسب بین درختان، هرس درخت انار، کوددهی به موقع با کودهای مناسب و به میزان کافی، همگی جزو مهمترین روشهایی است که از انتشار کرم گلوگاه انار جلوگیری میکند.
- محلول پاشی ترکیب حاوی سیلیکات پتاسیم به میزان 2-1 در هزار و به فاصله 3-2 هفته یکبار.
- محلول پاشی ترکیب حاوی کلسیم و بور جهت جلوگیری از ترک خوردگی میوههای انار.
- تمیز کردن تاج انارهای سالم با استفاده از دستگاه پرچم زدای انار از رو های بسیار مؤثر در پیش گیری و کنترل این آفت می باشد.
-
در دی ماه و بهمنماه، انارهای زیر درختی پوسیده یا انارهای روی درخت که لهیده و پوسیده شده اند را جمع آوری کنید.
یکی دیگر از روش های غیرشیمیایی مؤثر، محلول پاشی تنه و تاج درختان با محلول ۵% کائولین سپیدان (50 کیلو سپیدان در هزار لیتر آب) + صابون سپیدان (2 در هزار) در ۴ مرتبه با فاصله یک ماه می باشد که در ترکیب با روش پرچم زدایی در ماه خرداد، تا ۹۰% از خسارت کرم گلوگاه انار جلوگیری می کند.
استفاده از تله دلتا و فرومون جنسی:
ماده ها فرمونی را در هوا منتشر می کنند که نرها برای یافتن همسر دنبال می کنند. فرومون ها در تکنیکی به نام اختلال در جفت گیری (یا گیجی جفت نر) شناخته شوند. بنابراین تله های فرمونی یکی از روش های مؤثر کنترل کرم گلوگاه انار است.
فرومونها باید در طول دورهی گلدهی انار در باغ تعبیه شده باشند. هر هفته تله ها را بررسی کنید تا پیک فعالیت حشرات بالغ را شناسایی کنید. هنگام نظارت، پروانه ها باید شمارش شوند.
2- استفاده از تله فرولایت یا تله نوری- فرومونی:
تلهی نوری- فرومونی یا فرولایت ابزاری نوآورانه جهت نظارت بر جمعیت آفات، شکار انبوه و کنترل مؤثر حشرات آفت هستند که در باغات و مزارع به طور وسیع کاربرد دارند. تلههای نوری دارای طول موج خاصی از نور هستند که برای برخی از حشرات آفت جذاب می باشد. استفاده از تلههای نوری به عنوان یک روش کمهزینه و کمریسک در شکار حشرات کامل متعلق به راسته های بالپولکداران از جمله کرم گلوگاه انار و سخت بالپوشان، از مدت ها قبل مورد استفاده و تاکید بوده و میتواند در برنامههای مدیریت تلفیقی آفات گنجانده شود. همچنین قابلیت به کارگیری فرومون اختصاصی کرم گلوگاه داخل محفظه فرومون این تله، کارایی آن را چند برابر می نماید.
3- کنترل بیولوژیک:
رهاسازی زنبور تریکوگراما یا تریکوکارت:
- رهاسازی زنبور تریکوگراما به میزان 60 گرم شفیره زنبور در هر هکتار (معادل 6000 عدد تریکو کارت یک صدم گرمی) در ده نوبت رهاسازی به فاصله 15-10 روز یک بار انجام شود.
بایولپ:
تزریق محلول حشره کش بیولوژیک بایولپ با سرنگ به درون گلوگاه انار و یا محلول پاشی 2 در هزار این محصول غیرشیمیایی حتی تا هنگام برداشت میوه های انار روش مؤثری در از بین بردن لاروهای تفریخ شده کرم گلوگاه انار می باشد. بهترین زمان استفاده از تشکیل گل های اولیه درختان انار می باشد.
4- کنترل شیمیایی:
اگر به دنبال بهترین سم برای از بین بردن کرم گلوگاه انار هستید، باید بگوییم از آنجایی که محل زندگی این آفت در طوقه میوه انار است، بنابراین کنترل شیمیایی نمیتواند به طور مؤثر جوابگو باشد، چه بسا که سایر حشرات مفید نیز با سمپاشی بی رویه از بین می روند.
