بلایت باکتریایی معمولی لوبیا و راه های کنترل آن

مقدمه

بیماری بلایت باکتریایی معمولی لوبیا اولین بار در سال 1929 میالدی توسط Beach از نیویورک و سپس از اغلب مناطق کشت لوبیا در دنیا به استثنای مناطق خشک نواحی گرمسیری گزارش شد (1992 ,Maxwell and Gilbertson ) این بیماری از بیماریهای مخرب لوبیا در اکثر مناطق جهان و به ویژه مناطق گرمسیری است که میزان خسارت آن در مناطق مختلف از %11 تا % 10 تخمین زده شده است( Tar an’2001 .,al et). در ایران، برای اولین بار این بیماری در سال 1372 توسط لک و همكاران از مزارع لوبیا کاری استان مرکزی گزارش شد ( لک و همكاران، 1372). در حال حاضر، این بیماری به یكی از بیماری های مهم لوبیا در کشور تبدیل شده و از استانهای مرکزی، لرستان، اصفهان، چهارمحال بختیاری و زنجان گزارش شدهاست.

Bean common bacterial blight

بیماری گیاهی بلایت باکتریایی معمولی لوبیا در اکثر مناطق کشت لوبیا که دارای رطوبت فراوانی است رایج است. عامل این بیماری باعث آسیب به تمامی حبوبات می شود.

عامل بیماری، نحوه انتشار و چرخه زیستی بلایت باکتریایی معمولی لوبیا:

باکتری Xanthomonas campestris pv. phaseoli عامل بیماری گیاهی بلایت باکتریای معمولی لوبیا می باشد. استفاده از بذور آلوده و کاشت در مزارعی که سابقه آلودگی داشته اند دو عامل اصلی در آلودگی محصولات می باشد. زمستان گذرانی عامل بیماری در بقایای آلوده داخل خاک، علف های هرز و گیاهان دیگر صورت می پذیرد. شرایط آب و هوایی مرطوب و محدوده دمای ٢٨ الی ٣٢ درجه سانتی گراد تاثیر زیادی در رشد عامل بیماری دارد. این باکتری توسط باران، خاک و بقایای گیاهی، تماس برگ ها، انسان و حشرات انتشار می یابد.

علائم بیماری بلایت باکتریایی معمولی لوبیا:

علائم بیماری در ابتدا روی برگ، به شکل لکه های آبسوخته ظاهر شده که به تدریج چروکیده و بزرگ می شوند. با گسترش بیماری گیاهی بلایت باکتریای معمولی لوبیا این لکه ها بافت مرده شده و هاله ای زرد رنگ اطراف آن را احاطه می نماید. برگ های آلوده ظاهری سوخته به خود گرفته و روی ساقه متصل باقی می مانند. نشانه های بیماری روی غلاف به شکل لکه های گرد، فرورفته و قهوه ای رنگ هستند. با توسعه بیماری روی بوته، بذرهای داخل غلاف نیز به رنگ زرد تا قهوه ای در آمده و به مرور چروکیده شده و قدرت جوانه زنی خود را از دست می دهند. به صورت کلی این بیماری باعث کاهش عملکرد و از بین رفتن کیفیت بذور می گردد.

راه های پیشگیری و کنترل بیماری بلایت باکتریایی معمولی لوبیا:

• برای مدیریت بیماری سوختگی باکتریایی معمولی لوبیا از روش های زیر می توان استفاده نمود(لک و دری، 1327):
• 1-استفاده از بذر سالم: بذر آلوده مهم ترین عامل انتشار بیماری در فواصل نزدیک و دور است. تهیه بذور گواهی شده و عاری از بیماری اولین قدم در مدیریت مبارزه با بیماری است.
• 2-استفاده از ارقام مقاوم و متحمل: اکثر ارقام تجاری لوبیا به بیماری سوختگی باکتریایی معمولی حساس هستند. الین های ،31119 91011 ، ،91011 3,VAX 1,VAX 6VAX 5,VAX 4,VAX نسبت به بیماری سوختگی
  باکتریایی نیم مقاوم هستند.
• 3-تناوب زراعی: تناوب لوبیا با محصوالت غیر حساس نظیر گندم، جو، ذرت، سورگوم و آفتابگردان به مدت 9 تا 3 سال
  4-شخم عمیق پس از برداشت محصول: باکتری عامل بیماری در بقایای گیاهی به مدت طوالنی زنده باقی می ماند.
  شخم عمیق پس از برداشت باعث پوسیدگی بقایای گیاهی واز بین رفتن باکتری می شود. عمر باکتری در خاک کوتاه است.
• 5-مبارزه با علف های هرز: مبارزه با علف های هرز داخل و حاشیه مزرعه در کاهش جمعیت باکتری اهمیت دارد.
  6-مدیریت آبیاری: آبیاری نقش کلیدی در مدیریت بیماری دارد. آبیاری بارانی به دلیل تامین رطوبت در اندام های هوایی لوبیا، به شدت بیماری را گسترش می دهد. توصیه می شود در مناطق باسابقه آلودگی از سیستم های آبیاری بارانی استفاده نشود و یا زمان آبیاری به شب که دمای هوا پایین است انتقال داده شود. کشت لوبیا در مناطق مرطوب با بارندگی باال احتمال آلودگی را افزایش می دهد. همچنین توصیه می شود کشت مزارع بذری لوبیا در مناطق خشک با آبیاری سطحی انجام شود.
• 7-تردد در مزرعه: باکتری عامل بیماری در صورت وجود رطوبت در اندام های هوایی لوبیا به راحتی وارد بافت های گیاهی می شود. لذا مواقعی که بوته های لوبیا مرطوب هستند از تردد کارگران و ماشین آالت کشاورزی جلوگیری تا گسترش بیماری محدود شود.
• 8-مبارزه شیمیایی: به دلیل اینكه آلودگی بذر لوبیا به عامل بیماری به صورت سطحی و عمقی است، لذا ضدعفونی
  بذر کارایی چندانی ندارد. تاثیر مبارزه شیمیایی با بیماری در مناطق مختلف، متفاوت است. سم پاشی با سموم مسی نظیر اکسی کلرور مس 2 کیلوگرم در هكتار به محض مشاهده اولین عالئم بیماری و در صورت لزوم تكرار آن می تواند از گسترش بیماری جلوگیری کند.
• استفاده از بردوفیکس به شرح زیر:

– ضدعفونی بذر قبل از کاشت با نسبت ١۰ در هزار

– ضدعفونی خاک بلافاصله بعد از کاشت با نسبت ١۰ در هزار

– سم پاشی با نسبت ۵ در هزار در هنگام باز شدن اولین برگ ها

– سم پاشی با نسبت ۵ در هزار قبل از گلدهی

– سم پاشی با نسبت ۵ در هزار بعد از گلدهی