بیماری اسکلروتینیایی (پوسیدگی سفید) و افتادگی کاهو
بیماری اسکلروتینیایی یکی از بیماریهای مهم کاهو است که توسط قارچهای جنس Sclerotinia ایجاد میشود. این بیماری بیشتر در شرایط رطوبت بالا، هوای خنک و کشتهای متراکم گسترش پیدا میکند و میتواند باعث کاهش شدید عملکرد و کیفیت محصول شود.
عامل بیماری
عامل اصلی بیماری، قارچهای Sclerotinia sclerotiorum و گاهی Sclerotinia minor هستند. این قارچها در خاک باقی میمانند و با تولید اندامهای مقاوم به نام اسکلروت، چندین سال توانایی ایجاد آلودگی دارند.
علائم بیماری در کاهو
- ایجاد لکههای آبسوخته و نرم در قسمت پایینی برگها و محل تماس بوته با خاک
- زرد شدن و پژمردگی برگهای بیرونی
- افتادگی تدریجی بوته و خوابیدن کاهو روی زمین
- پوسیدگی قسمت طوقه و ریشه
- ایجاد پوشش سفید پنبهای قارچ روی بافتهای آلوده
- تشکیل دانههای سیاهرنگ (اسکلروت) روی بافت پوسیده یا سطح خاک
- در آلودگی شدید، کل بوته از بین میرود.
علائم بیماری اسکلروتینیایی افتادگی کاهو
شرایط مناسب برای توسعه بیماری
- رطوبت زیاد خاک و آبیاری بیش از حد
- زهکشی ضعیف زمین
- تراکم بالای بوتهها
- دمای حدود ۱۵ تا ۲۵ درجه سانتیگراد
- باقی ماندن بقایای گیاه آلوده در مزرعه
روشهای کنترل بیماری
۱. کنترل زراعی
- استفاده از بذر و نشاء سالم
- رعایت تناوب زراعی با گیاهان غیرمیزبان مانند غلات
- حذف و نابود کردن بوتههای آلوده از مزرعه
- جلوگیری از آبیاری بیش از حد و خیس ماندن سطح خاک
- رعایت فاصله مناسب بین بوتهها برای کاهش رطوبت
بیماری اسکلروتینیایی افتادگی کاهو
۲. کنترل شیمیایی
در صورت مشاهده بیماری، استفاده از قارچکشهای مناسب با نظر کارشناس منطقه میتواند به کاهش خسارت کمک کند، از جمله:
- تبوکونازول (Tebuconazole)
- آزوکسیاستروبین (Azoxystrobin)
- فلودیوکسونیل (Fludioxonil)
- پیراکلوستروبین (Pyraclostrobin)
محلولپاشی یا کاربرد خاکی باید در مراحل اولیه آلودگی انجام شود، زیرا کنترل بوتههای آلوده شدید دشوار است.
۳. کنترل زیستی
استفاده از قارچهای مفید مانند Trichoderma spp. در خاک میتواند با کاهش جمعیت اسکلروتها به مدیریت بیماری کمک کند.
جمعبندی
اسکلروتینیایی یکی از بیماریهای مخرب کاهو است که بیشتر از طریق خاک و بقایای آلوده منتقل میشود. مدیریت صحیح آبیاری، تناوب زراعی، حذف بقایای آلوده و استفاده اصولی از قارچکشها، مهمترین روشهای کاهش خسارت این بیماری هستند.
