کمبود منیزیم در مرکبات و راه های درمان آن

به طور کلی منیزیم (Mg) یک ماده ی مغذی و ضروری است که برای طیف وسیعی از فرایندهای فیزیولوژیکی و بیوشیمیایی اساسی در گیاهان کاربرد دارد. تاثیر این عنصر در گیاهان را در فرایندهایی مانند سنتز کلروفیل، تولید، حمل و نقل، فعال سازی آنزیم و سنتز پروتئین می توان مشاهده نمود. به جز گیاهان این عنصر یک ماده ی موثر برای سلامت حیوانات و انسان ها است؛ زیرا در سرکوب و توانبخشی بیماری هایی مانند سکته مغزی، بیماری های قلبی و عروقی و دیابت موثر است. همچنین اختلالات تغذیه ای مرتبط با این عنصر در انسان ها، با کاهش غلظت آن در خاک و محصولات غذایی مرتبط است. به همین جهت بهینه سازی تغذیه با این ماده امری ضروری برای امنیت غذایی و سلامتی انسان ها است. در ادامه ی این مقاله به بررسی دقیق تر تاثیر منیزیم در گیاهان می پردازیم.

 نقش منیزیم در تغذیه گیاه:

منیزیم نقش اساسی در تولید ATP (آدنوزین تری فسفات)، ارز انرژی سلول ها دارد. همچنین در تشکیل و پایداری ریبوزوم ها که در سنتز پروتئین بسیار مهم هستند، نقش دارد. علاوه بر این، منیزیم برای فعال شدن بسیاری از آنزیم های دخیل در متابولیسم کربوهیدرات ها و سنتز DNA و RNA ضروری است. در گیاهان، منیزیم جزء حیاتی مولکول‌های کلروفیل است که مسئول جذب نور خورشید و تبدیل آن به انرژی شیمیایی از طریق فتوسنتز است.

 علائم کمبود منیزیم در گیاهان:

هنگامی که گیاهان فاقد منیزیم کافی باشند، علائم کمبود مختلفی را نشان می دهند. کلروز بین رگبرگی که با زرد شدن بافت برگ بین رگبرگ ها در حالی که رگبرگ ها سبز باقی می مانند، مشخص می شود، یکی از شایع ترین علائم کمبود منیزیم است. سایر علائم شامل توقف رشد، کاهش تولید میوه و تاخیر در گلدهی است. شناسایی زودهنگام این علائم می تواند به کشاورزان کمک کند تا اقدامات اصلاحی را برای جلوگیری از عدم تعادل بیشتر مواد مغذی و کاهش عملکرد انجام دهند و از کود منیزیم برای گیاهان بهره ببرند.

علائم کمبود منیزیم در مرکبات:

در تغذیه درختان مرکبات، منیزیم را به سختی می ­توان در ردیف عناصر کم مصرف طبقه بندی کرد، لذا بهتر است آن را عنصری پرنیاز بدانیم. بروز این کمبود با سن درختان رابطه ی مستقیم دارد. علایم کمبود منیزیم، ابتدا در برگ­ های پیر مشاهده می­ شود. در چنین حالتی، ابتدا بین رگبرگ ها زرد شده و سپس نشانه­ های سوختگی مشاهده می ­شود، اما برگ های جوان عموما سبز باقی می­ مانند. در درختان مرکباتی که دچار کمبود منیزیم هستند بخش اعظم برگ های ناحیه سرشاخه به غیر از برگ های واقع در نوک شاخه می­ ریزند و به این ترتیب سرشاخه ها لخت شده که به عارضه کچلی شهرت دارد. به این ترتیب، قابلیت درخت در ساخت مواد فتوسنتزی و تولید میوه به شدت کاهش می­یابد.

فواید کود منیزیم:

الف) بهبود فتوسنتز:

منیزیم به عنوان یک جزء اصلی کلروفیل، فتوسنتز کارآمد را تضمین می کند که منجر به افزایش رشد گیاه و افزایش عملکرد می شود.

ب) جذب و انتقال مواد مغذی:

منیزیم به جذب و انتقال سایر مواد مغذی ضروری در گیاهان مانند فسفر و پتاسیم کمک می کند.

ج) مقاومت در برابر بیماری:

سطوح کافی منیزیم دیواره های سلولی گیاه را تقویت می کند و آنها را در برابر بیماری ها و آفات مقاوم می کند.

د) ارزش غذایی افزایش یافته:

منیزیم نقش مهمی در سنتز پروتئین ها و سایر ترکیبات ضروری ایفا می کند و به کیفیت غذایی بهتر در محصولات کمک می کند.

 استفاده از کودهای منیزیم:

الف) کاربرد خاک:

رایج ترین روش تامین کود منیزیم برای گیاهان از طریق استفاده در خاک است. سولفات منیزیم (نمک اپسوم) و آهک دولومیتی منابع محبوب کودهای منیزیم هستند. بسته به شرایط خاص محصول و خاک، می توان آنها را به صورت محلی در اطراف منطقه ریشه گیاه پخش کرد یا اعمال کرد.

ب) محلول پاشی:

در موارد کمبود شدید منیزیم یا اصلاح فوری آن می توان از محلول پاشی کود های منیزیمی استفاده کرد. این روش شامل پاشیدن محلول رقیق شده از کود منیزیم بر روی برگ ها است که امکان جذب سریع را فراهم می کند.

ج) هیدروپونیک و کود دهی:

در سیستم های هیدروپونیک یا کود دهی، که گیاهان در محلول های آبی غنی از مواد مغذی رشد می کنند، می توان کود های منیزیمی را مستقیماً به سیستم آبیاری اضافه کرد تا سطوح بهینه مواد مغذی حفظ شود.