بوتهمیری خیار (Cucumber Damping-off and Wilt)
بوتهمیری یکی از بیماریهای مهم خیار است که در مراحل اولیه رشد گیاه باعث مرگ گیاهچهها و در مراحل بعدی موجب پژمردگی و خشک شدن بوتهها میشود. این بیماری بهویژه در گلخانهها و خاکهای با رطوبت بالا خسارت زیادی ایجاد میکند.
عوامل بیماریزا
بوتهمیری خیار میتواند توسط چندین عامل بیماریزا ایجاد شود، از جمله:
- Pythium spp. (پیتیوم)
- Rhizoctonia solani (رایزوکتونیا)
- Fusarium spp. (فوزاریوم)
این عوامل معمولاً در خاک و بقایای گیاهی باقی میمانند و از طریق آب، خاک آلوده و نشاء آلوده منتقل میشوند.
علائم بیماری
- پوسیدگی بذر قبل از جوانهزنی
- سبز شدن نامنظم گیاهچهها
- ایجاد لکههای آبسوخته و تیره در قسمت طوقه گیاهچه
- نازک و باریک شدن ساقه در محل طوقه
- خوابیدن و مرگ گیاهچهها (بوتهمیری پیش از سبز شدن یا پس از سبز شدن)
- زرد شدن برگها و پژمردگی بوتههای مسنتر
- قهوهای شدن ریشه و پوسیدگی طوقه
بوته میری خیار
شرایط مساعد بیماری
- رطوبت زیاد خاک و آبیاری بیش از حد
- زهکشی ضعیف خاک
- دمای پایین خاک در زمان جوانهزنی
- تراکم زیاد بوتهها
- استفاده از خاک یا بستر کشت آلوده
- تهویه نامناسب در گلخانه
روشهای کنترل بیماری
کنترل زراعی
- استفاده از بذر سالم و ضدعفونیشده
- استفاده از نشاء سالم و قوی
- ضدعفونی خاک یا بستر کشت در گلخانه
- جلوگیری از آبیاری سنگین و ماندابی شدن خاک
- رعایت تناوب زراعی
- حذف بوتههای آلوده از مزرعه
- افزایش زهکشی خاک
کنترل شیمیایی
در مدیریت بوتهمیری خیار میتوان از قارچکشهای مناسب عوامل خاکزی استفاده کرد، از جمله:
- متالاکسیل + مانکوزب (Metalaxyl + Mancozeb) برای عوامل شبهقارچی مانند پیتیوم
- پروپاموکارب (Propamocarb) برای بیماریهای ناشی از پیتیوم و فیتوفترا
- کاربندازیم (Carbendazim) در برخی بیماریهای قارچی خاکزی
- تیوفانات متیل (Thiophanate-methyl)
کنترل زیستی
- استفاده از قارچهای مفید مانند Trichoderma spp.
- افزایش مواد آلی پوسیده و سالم در خاک برای تقویت میکروارگانیسمهای مفید
جمعبندی
بوتهمیری خیار بیشتر در اثر مجموعهای از قارچهای خاکزی ایجاد میشود و پیشگیری مهمترین روش مدیریت آن است. استفاده از بذر سالم، کنترل رطوبت خاک، زهکشی مناسب و ضدعفونی بستر کشت میتواند خسارت بیماری را به میزان زیادی کاهش دهد.
