پوسیدگی ساقه پیتیومی گوجهفرنگی (Pythium Stem Rot)
پوسیدگی ساقه پیتیومی یکی از بیماریهای مهم گوجهفرنگی است که توسط گونههای مختلف قارچمانند Pythium spp. ایجاد میشود. این بیماری بیشتر در شرایط رطوبت زیاد خاک، آبیاری سنگین و زهکشی نامناسب مشاهده شده و میتواند باعث ضعف شدید بوته، پژمردگی و کاهش عملکرد محصول شود.
عامل بیماری
عامل بیماری، گونههای مختلف Pythium هستند که در خاک زندگی میکنند. این عامل بیماریزا با تولید هاگهای مقاوم میتواند مدت زیادی در خاک و بقایای گیاهی باقی بماند و از طریق آب آبیاری، خاک آلوده و نشاء آلوده منتقل شود.
علائم بیماری
- ایجاد لکههای قهوهای تیره تا سیاه روی قسمت پایینی ساقه نزدیک سطح خاک
- نرم و آبسوخته شدن بافت ساقه
- پوسیدگی پوست ساقه و ایجاد ترک در محل آلودگی
- پژمردگی و زرد شدن برگهای پایینی
- کاهش رشد بوته به دلیل اختلال در انتقال آب و مواد غذایی
- در آلودگی شدید، خشک شدن و مرگ بوته
پوسیدگی ساقه پیتیومی گوجه فرنگی
شرایط مساعد توسعه بیماری
- رطوبت بالای خاک و آبیاری بیش از حد
- زهکشی ضعیف زمین یا بستر کشت
- دمای نسبتاً گرم همراه با رطوبت زیاد
- کشت متراکم و تهویه نامناسب گلخانه
- استفاده از خاک یا بستر آلوده
روشهای کنترل بیماری
۱. کنترل زراعی
- استفاده از نشاء سالم و عاری از بیماری
- ضدعفونی بستر کشت و ابزارهای آلوده
- بهبود زهکشی خاک و جلوگیری از ماندابی شدن
- تنظیم آبیاری و جلوگیری از آبیاری بیش از نیاز گیاه
- حذف و خارج کردن بوتههای آلوده از مزرعه
- رعایت تناوب زراعی
۲. کنترل شیمیایی
برای مدیریت بیماریهای ناشی از پیتیوم معمولاً از قارچکشهای اختصاصی بیماریهای شبهقارچی استفاده میشود، از جمله:
- متالاکسیل (Metalaxyl)
- مفنوکسام (Mefenoxam)
- فوزتیل آلومینیوم (Fosetyl-Al)
- پروپاموکارب (Propamocarb)
مصرف این ترکیبات باید بر اساس برچسب سم، مرحله رشد گیاه و شرایط منطقه انجام شود.
۳. کنترل زیستی
- استفاده از میکروارگانیسمهای مفید مانند Trichoderma spp. در خاک میتواند جمعیت عوامل بیماریزا را کاهش دهد.
- استفاده از کمپوست سالم و افزایش فعالیت میکروبی مفید خاک نیز به کاهش بیماری کمک میکند.
جمعبندی
پوسیدگی ساقه پیتیومی گوجهفرنگی بیشتر در خاکهای مرطوب و شرایط زهکشی ضعیف ایجاد میشود. مدیریت آبیاری، استفاده از نشاء سالم، بهبود شرایط خاک و استفاده صحیح از قارچکشهای مناسب، مهمترین راهکارهای کنترل این بیماری هستند.
