کرم طوقهبر آفتابگردان؛ علائم خسارت و روشهای کنترل
کرم طوقهبر یکی از آفات مهم مرحله ابتدایی رشد آفتابگردان است که میتواند با تغذیه از ساقه در نزدیکی سطح خاک، باعث قطع شدن گیاهچهها و کاهش تراکم بوتهها شود. خسارت این آفت در مراحل اولیه رشد، بهخصوص زمانی که گیاهچهها ساقه نازک و حساس دارند، اهمیت بیشتری دارد.
کرم طوقهبر آفتابگردان چیست؟
کرمهای طوقهبر به لارو برخی پروانهها، بهویژه گونههایی از خانواده Noctuidae، گفته میشود که در نزدیکی سطح خاک فعالیت میکنند و از ساقه گیاهان تغذیه میکنند.
یکی از آفات شناختهشده این گروه کرم طوقهبر سیاه با نام علمی Agrotis ipsilon است که میتواند به طیف وسیعی از گیاهان زراعی از جمله آفتابگردان خسارت وارد کند.
لاروهای سنین بالاتر معمولاً در خاک یا بقایای گیاهی پنهان میشوند و بیشتر در ساعات شب برای تغذیه به سطح خاک نزدیک میشوند.
علائم خسارت کرم طوقهبر آفتابگردان
۱. قطع شدن گیاهچهها از ناحیه طوقه
مشخصترین علامت خسارت، قطع شدن ساقه گیاهچه در نزدیکی سطح خاک است. گیاهچههای آسیبدیده ممکن است بهطور ناگهانی پژمرده شده و روی زمین بیفتند.
۲. کاهش تراکم بوتهها
با افزایش تعداد گیاهچههای قطعشده، تعداد بوتههای سالم در مزرعه کاهش پیدا میکند. این موضوع میتواند باعث ایجاد فاصله زیاد بین بوتهها و کاهش تراکم مطلوب مزرعه شود.
۳. جویده شدن ساقه در زیر خاک
گاهی لارو قسمت پایینی ساقه را از زیر یا در مجاورت سطح خاک میجود. در نتیجه، محل آسیب ممکن است بهصورت زخمی نامنظم و جویدهشده دیده شود.
۴. پژمردگی ناگهانی گیاه
گیاهچههایی که ساقه آنها آسیب دیده است، معمولاً بهسرعت پژمرده میشوند؛ زیرا ارتباط ریشه با قسمت هوایی گیاه مختل شده است.
۵. مشاهده لارو در خاک
در صورت مشاهده گیاهچههای قطعشده، با کنار زدن خاک اطراف بوتههای آسیبدیده میتوان گاهی لارو طوقهبر را پیدا کرد. لاروها معمولاً در طول روز در خاک پنهان میشوند.
کرم طوقهبر چگونه به آفتابگردان خسارت میزند؟
لاروهای جوان ابتدا ممکن است از برگها و قسمتهای نرم گیاه تغذیه کنند، اما لاروهای بزرگتر معمولاً به قسمت پایینی ساقه حمله میکنند.
لارو با جویدن ساقه در نزدیکی سطح خاک باعث قطع یا تضعیف گیاهچه میشود. در نتیجه، اگر آلودگی شدید باشد، تعداد زیادی از گیاهچهها ممکن است از بین بروند.
چه شرایطی باعث افزایش کرم طوقهبر میشود؟
وجود علفهای هرز و بقایای گیاهی، رطوبت مناسب خاک و شرایط مساعد برای تخمریزی میتواند به افزایش جمعیت این آفت کمک کند.
برخی عوامل مؤثر عبارتاند از:
- وجود علفهای هرز در مزرعه
- وجود بقایای گیاهی
- شخم و آمادهسازی نامناسب زمین
- کشت در زمینی که سابقه آلودگی دارد
- تراکم بالای علفهای هرز در مراحل پیش از سبز شدن محصول
روشهای کنترل کرم طوقهبر آفتابگردان
مدیریت کرم طوقهبر بهتر است بهصورت تلفیقی انجام شود.
۱. کنترل علفهای هرز
علفهای هرز میتوانند محل تغذیه و تخمریزی پروانهها باشند. کنترل مناسب علفهای هرز پیش از کاشت و در مراحل اولیه رشد محصول میتواند به کاهش جمعیت آفت کمک کند.
۲. آمادهسازی مناسب زمین
شخم مناسب و آمادهسازی صحیح زمین میتواند تعدادی از لاروها و شفیرههای موجود در خاک را در معرض شرایط نامناسب محیطی و دشمنان طبیعی قرار دهد.
۳. پایش مزرعه پس از سبز شدن
از زمان سبز شدن آفتابگردان، بوتهها را بهطور منظم بررسی کنید. مشاهده گیاهچههای پژمرده یا قطعشده میتواند نشانه حضور آفت باشد.
۴. جستوجوی لارو در خاک
در اطراف گیاهچههای آسیبدیده، خاک را بررسی کنید. پیدا کردن لارو در نزدیکی ریشه و طوقه میتواند به تشخیص سریع آفت کمک کند.
۵. حفظ دشمنان طبیعی
پرندگان و برخی حشرات شکارگر و پارازیتوئیدها میتوانند در کنترل طبیعی لاروهای طوقهبر نقش داشته باشند. بنابراین استفاده بیرویه از سموم میتواند به کاهش این عوامل مفید منجر شود.
۶. استفاده از طعمه مسموم
در برخی شرایط، استفاده از طعمههای مسموم در اطراف بوتهها میتواند برای کنترل لاروهای طوقهبر مورد استفاده قرار گیرد. نوع طعمه و ماده مؤثره باید بر اساس توصیه کارشناس و محصولات ثبتشده برای این آفت تعیین شود.
۷. استفاده از حشرهکشها
در صورت بالا بودن جمعیت آفت و رسیدن خسارت به سطح اقتصادی، میتوان از حشرهکش مناسب استفاده کرد.
از آنجا که لاروهای طوقهبر بیشتر در خاک و در نزدیکی طوقه فعالیت میکنند، زمان و روش مصرف حشرهکش اهمیت زیادی دارد. انتخاب ماده مؤثره باید بر اساس گونه آفت، محصول ثبتشده برای آفتابگردان و دستور مصرف درجشده روی برچسب انجام شود.
بهترین زمان مبارزه با کرم طوقهبر آفتابگردان
کنترل آفت در مراحل اولیه رشد آفتابگردان اهمیت زیادی دارد؛ زیرا گیاهچهها در این مرحله بسیار حساس هستند و از بین رفتن آنها میتواند باعث کاهش تراکم بوتهها شود.
بهتر است پایش مزرعه از زمان سبز شدن آغاز شود و در صورت مشاهده بوتههای قطعشده، خاک اطراف آنها برای پیدا کردن لارو بررسی شود.
تفاوت خسارت کرم طوقهبر با بیماریهای ریشه و طوقه
پژمردگی و خشک شدن گیاهچه میتواند در اثر بیماریهای قارچی ریشه و طوقه نیز ایجاد شود. تفاوت مهم این است که در خسارت طوقهبر معمولاً ساقه در نزدیکی سطح خاک بهصورت جویده یا قطعشده مشاهده میشود و ممکن است لارو در خاک اطراف بوته وجود داشته باشد.
بنابراین تشخیص دقیق علت خسارت قبل از انتخاب روش کنترل اهمیت زیادی دارد.
جمعبندی
کرم طوقهبر، بهویژه گونههایی مانند Agrotis ipsilon، میتواند در مراحل ابتدایی رشد آفتابگردان خسارت قابل توجهی ایجاد کند. قطع شدن گیاهچه از ناحیه طوقه، پژمردگی ناگهانی و کاهش تراکم بوتهها از مهمترین علائم خسارت این آفت هستند.
برای کنترل آن میتوان از مجموعهای از روشها شامل کنترل علفهای هرز، آمادهسازی مناسب زمین، پایش منظم مزرعه، حفظ دشمنان طبیعی، استفاده از طعمههای مناسب و در صورت نیاز حشرهکشهای ثبتشده استفاده کرد. تشخیص زودهنگام آفت، بهویژه در مراحل اولیه رشد آفتابگردان، نقش مهمی در جلوگیری از خسارت شدید دارد.
