پوسیدگی ذغالی ذرت (Charcoal Rot of Maize)
پوسیدگی ذغالی یکی از بیماریهای مهم ذرت است که باعث پوسیدگی ریشه و قسمت پایینی ساقه شده و در شرایط گرم و خشک میتواند خسارت زیادی به محصول وارد کند. این بیماری معمولاً در زمان پر شدن دانهها شدیدتر دیده میشود و باعث کاهش وزن دانه و خوابیدگی بوتهها میشود.
عامل بیماری
عامل بیماری، قارچ Macrophomina phaseolina است. این قارچ در خاک و بقایای گیاهی باقی میماند و با تولید اندامهای مقاوم به نام میکروسکلروت برای مدت طولانی در خاک زنده میماند.
علائم بیماری
- پژمردگی و زرد شدن برگهای پایینی
- خشک شدن زودرس بوتهها
- پوسیدگی قسمت پایینی ساقه و ریشه
- تغییر رنگ مغز ساقه به خاکستری تا سیاه
- ایجاد نقاط سیاهرنگ فراوان (میکروسکلروتها) در بافت ساقه، شبیه ذرات زغال
- شکننده شدن ساقه و افزایش خوابیدگی بوتهها
- کاهش عملکرد و وزن دانهها
پوسیدگی ذغالی ذرت
شرایط مساعد بیماری
- تنش خشکی و کمبود آب در دوره رشد
- دمای بالای خاک (حدود ۳۰ تا ۳۵ درجه سانتیگراد)
- تراکم زیاد بوتهها
- ضعف تغذیهای گیاه، بهخصوص کمبود پتاسیم
- باقی ماندن بقایای آلوده در مزرعه
روشهای کنترل بیماری
۱. کنترل زراعی
- استفاده از ارقام مقاوم یا متحمل
- رعایت تناوب زراعی با گیاهان غیرمیزبان
- جلوگیری از تنش خشکی با مدیریت صحیح آبیاری
- حفظ بقایای گیاهی و مدیریت بقایای آلوده
- رعایت تراکم مناسب کاشت
- تقویت گیاه با کوددهی متعادل، بهویژه پتاسیم
۲. کنترل شیمیایی
کنترل شیمیایی این بیماری در مزرعه معمولاً محدود است، اما برخی قارچکشها در کاهش خسارت و ضدعفونی بذر ممکن است استفاده شوند:
- تبوکونازول (Tebuconazole)
- کاربوکسین + تیرام (Carboxin + Thiram)
- آزوکسیاستروبین (Azoxystrobin)
مصرف سم باید بر اساس توصیه کارشناسی و ثبت محصول در منطقه انجام شود.
۳. کنترل زیستی
- استفاده از قارچهای مفید مانند Trichoderma spp.
- افزایش سلامت خاک با افزودن مواد آلی مناسب
جمعبندی
پوسیدگی ذغالی ذرت بیشتر در شرایط گرما و خشکی ایجاد میشود و با مدیریت آبیاری، کاهش تنش گیاه، تناوب زراعی و استفاده از ارقام مقاوم میتوان خسارت آن را کاهش داد.
