لکه چوب پنبه ای یا زنگار سیب،دلایل و راه های درمان آن
لکه چوب پنبه ای سیب یکی از انواع آفات و بیماری های درخت سیب است که در بیشتر مناطق سیب کاری جهان مخصوصا در اروپا و آمریکا شیوع دارد. در ایران بیشتر روی میوه سیب های زرد لبنانی دیده میشود و موجب میشود قیمت، بازارپسندی و مدت نگهداری میوهها در انبار و سردخانهها کاهش یابد.
اگر نهال شما به تازگی آلوده شده است و می خواهید علائم بیماری لکه چوب پنبه سیب را بدانید، تشکیل لایه ای از بافت چوب پنبه مانند توری روی سطح سیب یکی از بارزترین علائم این بیماری است. . قسمت های چوب پنبه ای دقیقا به رنگ مازوی، قهوه ای است.
لایه چوب پنبه ای بیشتر در داخل و اطراف حفره ساقه دیده می شود، اما می تواند قسمت های دیگر سیب را به صورت تکه ای بپوشاند.
در انواع حساس مانند سیب طلایی، لایه چوب پنبه تمام سطح میوه را می پوشاند. به طور کلی ظاهر شدن لکه های قارچ سیب در سطح میوه های بدون زنگ زدگی به عنوان مثال زرد لبنانی مطلوب نیست. در این بیماری لایه قارچی کاملا سطحی و پالپ سالم است.
در سطح باغات سیب در اثر بعضی از شرایط نامساعد محیطی ازجمله رطوبت بالا ، تهویه ضعیف و نور كم ، لکه های چوب پنبه ای به رنگ قهوه ای روی پوست میوه ایجاد می گردد كه اصطلاحاً به آن زنگار گفته می شود. زنگار روی ظاهر میوه تاثیر منفی گذاشته وكیفیت و بازار پسندی محصول را كاهش خواهد داد.
اهمیت و خسارت زنگار سیب
زنگار یکی از عوارض فیزیولوژیکی سیب است كه باعث افت كیفیت ، كاهش عمر انبارمانی ، بازار پسندی ، مقاومت به آفات و بیماریها و قیمت سیب خواهد شد. این عارضه در شدتهای بالا ، سیب درجه یک را به سیب صنعتی تبدیل می كند و خسارت هنگفتی را به محصول تولیدی وارد می نماید.
علائم زنگار سیب
زنگار سیب در مرحله رشد سریع سلولها بوجود می آید. در این دوره كه با استرس گرما نیز همراه می باشد، بزرگ شدن سلولهای هیپودرم (درست زیر اپیدرم) ، به قابلیت كش آمدن اپیدرم و كوتیکول پیشی می گیرد. در نتیجه در سطح میوه ترکهای ریزی ایجاد شده و سلولها بدون پوشش می مانند. سلولها برای محافظت خود شروع به تولید سلولهای قهوه ای و چوب پنبه ای می كنند. میزان زنگار میوه بستگی به شدت آسیبهای سلولی و تولید سلولهای چوب پنبه ای محافظ دارد.
ازنظر مورفولوژیکی زنگار سیب را میتوان به 5 دسته تقسیم كرد:
زنگار محدود به حفره دمگل
زنگار سرمیوه یا محدود به انتهای كالیکس
زنگار مشبک
زنگار عدسکی
زنگار شدید
علل بیماری زنگار سیب
لکه بینی سیب بیشتر یک بیماری فیزیولوژیکی است و پس از یک سری تغییرات در بافت پوست میوه در مدت کوتاهی پس از گلدهی درخت رخ می دهد.
به نظر می رسد از باز شدن گل تا 30 روز پس از ریزش گلبرگ که مربوط به تشکیل و رشد پوست (کوتیکول) روی میوه است، حساس ترین دوره برای زنگ میوه باشد.
علل زنگ سیب می تواند متفاوت باشد، اما وجود شرایط آب و هوایی خاص مانند بارندگی و رطوبت زیاد، باران یا شبنم روی میوه و دما باعث رشد، تقسیم و آزاد شدن سلول های اپیدرمی میوه بیش از حد معمول و بیشتر می شود. از حد معمول نتیجه پاره شدن اپیدرم است.
در این حالت یک لایه چوب پنبه تشکیل می شود و روی پوست میوه فعال می شود و باعث می شود که لایه ای از سلول های چوب پنبه در جایی که کوتیکول شکسته شده است تشکیل شود. نقش این لایه چوب پنبه ای محافظت از قسمت هایی از میوه است که لایه کوتیکول ندارند. به این نوع خوردگی، خوردگی فیزیکی می گویند.
علت چوب پنبه ای شدن میوه سیب
شرایط محیطی : از میان این عوامل می توان به سرما ، هوای مرطوب و تهویه ضعیف باغ اشاره نمود. وقوع سرما و هوای مرطوب از مرحله ظهور تاپنج هفته پس از ریزش گلبرگ ، در پیدایش زنگار سیب موثر هستند.
عوامل زنده : ویروسها ، باكتریها و قارچها از جمله باكتری های Erwinia herbicola و Pseudomonas sp به دلیل تولید (IAA) و قارچ عامل سفیدک سطحی و قارچهای Aureobasidium pullulas و Rhodotorula glutinis در ایجاد زنگار سیب نقش دارند .
نوع رقم : بعضی از ارقام سیب به این عارضه حساس بوده و بعضی دیگر نسبتا مقاوم می باشند. ارقامی كه پوست نازكتری دارند به این عارضه حساستر هستند. حساسترین رقم به زنگار رقم Haralson است. از بین ارقام تجاری مطرح گلدن دلیشز ، جاناتان و Regent جزو ارقام حساس وارقامی مانند رد دلیشز ، هانی كریسپ و گلدن اسموتی مقاوم هستند.
سموم و كود های شیمیایی : سموم امولسیونی و سمومی كه دارای تركیباتی مانند مس ، روی و كلسیم هستند در صورتیکه به صورت یکنواخت پخش نشده و سمپاش تنظیم نباشد ، در ایجاد زنگار موثر هستند. مصرف بی رویه كودهای نیتروزن و پتاسیم موجب افزایش عارضه زنگار خواهد شد. محلول پاشی با تركیبات كلسیم ، روی و آهن با دز مصرفی بیشتر از حد مجاز ویا در شرایط نامناسب محیطی از جمله دمای بیشتر از 30 درجه سانتی گراد ، موجب افزایش این عارضه خواهند شد.
آبیاری زیاد : آبیاری بیش از حد و شبنم با ایجاد شکافهایی در سطح اپیدرم به دلیل بزرگ کردن سلولها سبب افزایش زنگار خواهند شد.
پیشگیری و مدیریت
- مدیریت آبیاری: تأمین آب کافی و یکنواخت به درختان کمک میکند.
- کلسیمدهی: افزودن کلسیم به خاک میتواند به بهبود وضعیت کمک کند.
- مراقبتهای باغبانی: هرس به موقع و کنترل آفات و بیماریهای دیگر.
روشهای کنترل زنگار سیب
مبارزه با سفیدک سطحی با سموم توصیه شده در زمان مناسب وبا دز توصیه شده.
كشت ارقام با حساسیت كمتر نظیر گلدن اسموتی.
استفاده از سموم پودری به جای سموم امولسیونی و كنترل سمپاش و نازل ها برای توزیع یکنواخت محلول سم.
كشت نهال های عاری از ویروس.
اصلاح روش آبیاری از غرقابی به سیستم های تحت فشار نظیر قطره ای.
عدم سمپاشی در شرایطی كه رطوبت هوا بالا و زمانی كه دما بیش از 32 درجه سانتی گراد باشد.
هرس ذرخت سیب به منظور افزایش نفوذ نور به تاج درخت و تهویه مناسب.
كشت سیب در مناطق كوهپایه و عدم توسعه باغات سیب در مناطق دشت و مناطقی كه دارای تهویه ضعیفی هستند .
مبارزه با علفهای هرز.
عدم كشت درختان بادشکن در مناطق دشت كه دارای تهویه ضعیف می باشند.
تنک كردن میوه 3-4 هفته پس از گلدهی كامل و در هرخوشه گل 1-2 میوه نگهداری شود.
در باغات بارور فقط در صورتیکه رشد سرشاخه های سال جاری كمتر از 20 سانتی متر باشد كود ازته مصرف شود و نیاز به مصرف كود بر اساس آزمون خاک و برگ صورت گیرد.
محلول پاشی با جیبرلین مخصوصاً (7+4) GA به نسبت 10 – 2.5 ppm با توجه به نوع رقم به تعداد 3 – 4 بار به فاصله 10 روز از زمان ظهور اولین گل تا ریزش گلبرگها
استفاده از کود فسفر و عدم استفاده از کود نیتروژن تا زمان گذر از فندقی شدن میوه سیب
