انبونک آلو؛ علائم، عامل بیماری و روش‌های مؤثر کنترل

مقدمه

بیماری انبونک آلو یکی از بیماری‌های مهم قارچی درختان آلو است که می‌تواند موجب تغییر شکل میوه، کاهش عملکرد و افت کیفیت محصول شود. این بیماری بیشتر در فصل بهار و همزمان با باز شدن جوانه‌ها و تشکیل میوه‌های جوان مشاهده می‌شود. در صورت فراهم بودن شرایط مناسب، عامل بیماری به سرعت گسترش یافته و خسارت قابل توجهی به باغ‌های آلو وارد می‌کند. شناخت علائم، عامل بیماری و اجرای برنامه‌های پیشگیری و کنترل، نقش مهمی در کاهش خسارت این بیماری دارد.

بیماری انبونک آلو چیست؟

بیماری انبونک آلو که در برخی منابع با نام جیب آلو (Pocket Plum) نیز شناخته می‌شود، موجب رشد غیرطبیعی میوه و تغییر شکل آن می‌شود. میوه‌های آلوده معمولاً هسته تشکیل نمی‌دهند، به شکل کیسه‌ای یا کشیده درمی‌آیند و پس از مدتی خشک شده و می‌ریزند. در سال‌هایی که بهار خنک و مرطوب باشد، شدت بیماری افزایش می‌یابد.

عامل بیماری انبونک آلو

عامل بیماری انبونک آلو قارچ Taphrina pruni است. این قارچ زمستان را به‌صورت میسلیوم یا اسپور روی سطح شاخه‌ها، فلس جوانه‌ها و بقایای آلوده سپری می‌کند. با آغاز فصل بهار و همزمان با متورم شدن جوانه‌ها، اسپورهای قارچ جوانه زده و با باران و رطوبت به گل‌ها و میوه‌های تازه تشکیل‌شده منتقل می‌شوند. آلودگی معمولاً در مراحل اولیه رشد میوه رخ می‌دهد و پس از آن قارچ در داخل بافت میوه رشد کرده و باعث تغییر شکل شدید آن می‌شود.

چرخه بیماری

قارچ عامل بیماری زمستان را روی اندام‌های آلوده سپری کرده و در اوایل بهار فعال می‌شود. بارندگی، شبنم و رطوبت بالا باعث انتشار اسپورها و آلودگی اندام‌های جوان می‌شوند. پس از آلوده شدن میوه، قارچ در داخل بافت رشد کرده و مانع تشکیل طبیعی هسته می‌شود. در ادامه، میوه‌های بیمار خشک شده و منبع آلودگی برای سال بعد خواهند بود.

علائم بیماری انبونک آلو

مهم‌ترین علائم این بیماری عبارت‌اند از:

• بزرگ شدن غیرطبیعی میوه‌ها
• کشیده و کیسه‌ای شدن میوه
• عدم تشکیل هسته یا تشکیل هسته ناقص
• تغییر رنگ میوه از سبز به زرد یا خاکستری
• ایجاد پوشش سفیدرنگ قارچی روی سطح میوه در مراحل پیشرفته
• خشک شدن و ریزش میوه‌های آلوده
• کاهش عملکرد و کیفیت محصول

• 

شرایط مساعد برای گسترش بیماری

شیوع بیماری انبونک آلو در شرایط زیر بیشتر است:

• بارندگی‌های بهاره
• رطوبت نسبی بالا
• دمای حدود ۱۰ تا ۲۰ درجه سانتی‌گراد
• تهویه نامناسب باغ
• وجود بقایای آلوده و میوه‌های بیمار روی درخت یا سطح باغ

خسارت‌های بیماری

در صورت کنترل نشدن، بیماری می‌تواند خسارت‌های اقتصادی قابل توجهی ایجاد کند، از جمله:

• کاهش شدید عملکرد درخت
• افت کیفیت میوه
• کاهش بازارپسندی محصول
• تضعیف درخت در اثر آلودگی‌های مکرر
• افزایش هزینه‌های مدیریت باغ

روش‌های پیشگیری

برای پیشگیری از بیماری انبونک آلو رعایت نکات زیر توصیه می‌شود:

• جمع‌آوری و معدوم کردن میوه‌های آلوده
• هرس شاخه‌های بیمار و خشک
• افزایش تهویه داخل تاج درخت
• استفاده از نهال سالم و گواهی‌شده
• رعایت بهداشت باغ و حذف بقایای گیاهی آلوده

روش‌های کنترل بیماری انبونک آلو

کنترل این بیماری بر پایه مدیریت تلفیقی انجام می‌شود. مهم‌ترین اقدامات عبارت‌اند از:

• سم‌پاشی پیشگیرانه با قارچ‌کش‌های مسی مانند بردوفیکس یا اکسی‌کلرور مس در زمان تورم جوانه‌ها و قبل از گلدهی، طبق توصیه کارشناس گیاه‌پزشکی
• تکرار سم‌پاشی در صورت مناسب بودن شرایط آب‌وهوایی برای توسعه بیماری
• حذف میوه‌های آلوده از روی درخت
• رعایت برنامه هرس و بهداشت باغ برای کاهش منابع آلودگی

جمع‌بندی

بیماری انبونک آلو یکی از بیماری‌های قارچی مهم درختان آلو است که توسط قارچ Taphrina pruni ایجاد می‌شود. این بیماری با تغییر شکل شدید میوه، جلوگیری از تشکیل هسته و کاهش عملکرد باغ همراه است. شناسایی سریع علائم، حذف اندام‌های آلوده، رعایت بهداشت باغ و استفاده به‌موقع از قارچ‌کش‌های مناسب، مهم‌ترین راهکارهای مدیریت این بیماری محسوب می‌شوند و می‌توانند از خسارت اقتصادی آن به میزان قابل توجهی جلوگیری کنند.